Agresja...

Od czasu do czasu media wypełniają się doniesieniami o agresywnych psach, które są w stanie wyrządzić krzywdę nawet swoim właścicielom. Oburzona publiczność stronniczych programów często gotowa jest potępiać niewinne zwierzęta, tymczasem agresja jest bardzo złożonym mechanizmem, zachowaniem antagonistycznym, instynktownym, którego nie można łatwo zaszufladkować. Przede wszystkim zaś - agresja jest u psów (i nie tylko!) naturalną reakcją na innego osobnika w trakcie konfrontacji, która - podobnie jak ucieczka, groźba czy uległość, pozwala zwierzakowi przetrwać sytuacje zagrożenia. Sytuacji zagrożenia - czyli jakiej?

Agresywne czyli jakie?

Uznanie przez psa danej sytuacji za zagrożenie zależy od ogromnej ilości czynników. Do najważniejszych zalicza się jego genetyczne dziedzictwo, doświadczenia z pierwszych miesięcy życia, choroby i urazy oraz indywidualne cechy osobowościowe. Choć często skłonni jesteśmy przypisywać agresję określonym rasom, które są do niej jakoby szczególnie predysponowane, występuje ona u psów każdej rasy. Specjaliści oceniają, że występowanie agresji jedynie w 20% zależy od genów. Pozostałe 80% to kwestia wychowania i doświadczeń życiowych zwierzęcia.

Co to jest agresja?

Osoby zajmujące się profesjonalnym szkoleniem psów rozróżniają wiele rodzajów agresji w zależności od sytuacji, w której się ona objawia. Zachowania psa mogą być dla nas niezrozumiałe i irracjonalne, z punktu widzenia zwierzęcia każda próba ataku jest uzasadniona. Rozróżniamy agresję terytorialną, związaną z poczuciem, że zagrożony jest teren, który zwierzę uznało za "swój", agresję dominacyjną pojawiającą się w skutek interpretowania przez psa pewnych ludzkich zachowań, na przykład długiego i uporczywego wpatrywania się w oczy. Kolejną odmianą jest agresja ze strachu - nie wszystkie sygnały, które wydają się nam przyjazne - na przykład głaskanie po głowie, muszą być podobnie odbierane przez zwierzęta. Ostatnim rodzajem jest agresja przemieszczona - występująca na przykład wtedy, gdy powstrzymywany przed zaatakowaniem innego zwierzęcia pies przenosi gniew na swojego właściciela.

Kiedy zaczynają się problemy?

Powodem do niepokoju dla właściciela jest nie tyle występowanie u zwierzęcia zachowań agresywnych, gdyż tych nie można zupełnie wyeliminować, ile nieprzewidywalność tych zachowań lub wzrost ich częstotliwości. Dla dokładnego zgłębienia problemu niezbędna jest wnikliwa analiza zachowań zwierzęcia, uwzględniająca okoliczności występowania zachowań agresywnych, ich rodzaj i konsekwencje. Dopiero po takiej obserwacji możliwe jest udzielenie przez trenera odpowiednich porad, zaproponowanie szkolenia bądź kuracji. Często modyfikacji wymagają nie tylko nawyki psa, ale i zachowania właściciela, który musi odzwyczaić się np. od wykonywania pewnych gestów lub podnoszenia głosu.

Środki zaradcze

Powodem wzrostu agresji u psa może być choroba lub uraz, naruszający jego równowagę psychofizyczną. W takim wypadku zachowanie ulegać może zmianie nawet z dnia na dzień, ale jest stosunkowo łatwe do skorygowania - wystarczy jedynie usunąć przyczynę agresji. Trudniejsza, często wielomiesięczna terapia czeka psy, u których agresja jest konsekwencją problemów osobowościowych, na przykład zaburzeń socjalizacji. Niestety, bywa, że w takich przypadkach, mimo szczerych chęci, skorygowanie zachowania psa nie jest możliwe a - biorąc pod uwagę stwarzane przez niego zagrożenie oraz niską jakość życia zwierzęcia związaną z ograniczeniami, jakim musi być poddany (na przykład konieczność stałego przebywania w boksie), najbardziej humanitarnym wyjściem jest uśpienie psa.

Rola właściciela

W procesie wychowania i socjalizacji psa, najważniejszą rolę odgrywa jego właściciel czyli osoba, która otacza zwierzę opieką i jest przez nie uznawana za swego rodzaju "przewodnika stada". Najlepszym sposobem na uniknięcie agresji u psa jest nauczenie się prawidłowych reakcji na jego zachowania. Ważne, abyśmy potrafili opanować swoje nerwowe i ostre reakcje. Dużo lepszym sposobem na ułożenie psa jest zastąpienie ich spokojem i konsekwencją. Rozumiejąc, że nasze zachowanie nie jest dla niego zagrożeniem, pies nie powinien reagować na nie agresją.