Kryteria wyboru hodowli przy zakupie szczeniąt
Zakup psa jest poważną decyzją, jej konsekwencje trwają bowiem kilka a nawet kilkanaście lat. Z uwagi na to, powinna to być decyzja racjonalna i przemyślana. Nigdy nie należy kupować szczeniaka pod wpływem emocji, ani jego rozbrajającego wyglądu. W wielu przypadkach skutkiem takiej decyzji jest późniejsze oddanie psa do schroniska, po tym, jak okazał się np. zbyt duży lub zbyt szczekliwy. Zanim dokonamy wyboru rasy, należy dokładnie zapoznać się z jej opisem, szczególnie z informacjami na temat jej charakteru, temperamentu i przeznaczenia. Nie należy kupować szczeniaka na wystawie psów, nawet jeżeli już wybraliśmy rasę psa. Jeżeli konkretny szczeniak nam się bardzo spodobał, zanim zdecydujemy się na jego kupno, należy wziąć dane hodowcy i odwiedzić jego hodowlę w celu sprawdzenia, jak się ona prezentuje.
Nie należy kupować szczeniąt ze sklepu zoologicznego ani od pośrednika, bo w takim przypadku nie wiadomo, w jakim wieku szczenię zostało oddzielone od matki i rodzeństwa, ani w jaki sposób przebiegała dotychczasowa socjalizacja szczeniąt. Należy kupować psa wyłącznie od hodowcy, po dokładnym sprawdzeniu warunków panujących w hodowli, zachowania szczeniąt oraz charakterów rodziców szczenięcia.
Z uwagi na to, że okres socjalizacji szczeniąt jest tak ważny dla prawidłowego rozwoju psa, o czym pisałam w artykule Socjalizacja szczeniąt a program szczepień, a który w znacznej mierze przebiega u hodowcy, bardzo ważne jest, aby wybrać właściwą hodowlę.
Podając kryteria wyboru hodowli, skoncentrowałam się jedynie na aspektach psychologii i rozwoju szczeniąt, nie uwzględniłam natomiast aspektu hodowlano – prawnego, tzn. sprawy zarejestrowania danej hodowli w Związku Kynologicznym, dopuszczenia rodziców do rozrodu, udziału w wystawach psów, badań w kierunku dysplazji, ani aspektu moralnego tzn. nadmiernej eksploatacje suk w tzw. hodowlach przemysłowych.
Przy wyborze hodowli należy uwzględnić następujące czynniki:
1. Wiek w którym szczeniaki są odłączone od matki i rodzeństwa.
Prawidłowo nie powinno się to odbywać wcześniej niż w wieku 8 tygodni. Jest to bardzo ważne z uwagi na to, że szczenięta powinny być w pełni socjalizowane ze swoim gatunkiem, tzn. mieć świadomość, że są psami, potrafić porozumiewać się z innymi osobnikami swojego gatunku, stosować i rozumieć sygnały uspokajające, które w dorosłym życiu pozwolą im na unikanie konfliktów z innymi psami, kontrolować siłę ugryzienia. Wcześniejsze odłączenie szczeniąt od matki i rodzeństwa może spowodować zaburzenia zachowania. Takie osobniki nie potrafią porozumiewać się z innymi psami, często więc dochodzi na tym tle do konfliktów i walk pomiędzy nimi. Nie kontrolują siły ugryzienia, stąd ich ugryzienia są bardzo mocne. Często są nadpobudliwe, nadruchliwe,biegają bez chwili przerwy, trudno jest je zatrzymać, uspokoić. Mają trudności z koncentracją.
2. Szczenięta powinny wyglądać zdrowo, być żywe, wesołe, bawić się razem, a po okresie intensywnej zabawy położyć się i odpocząć.
Jest to bardzo ważne, bo świadczy o tym, czy szczenię potrafi kontrolować poziom swojej aktywności.
3. Właściwa socjalizacja międzygatunkowa.
Szczenięta nie powinny się bać obcych, zarówno kobiet, mężczyzn, jak i dzieci, powinny przybiec do nas, gdy kucniemy i łagodnie je zawołamy, nie powinny bać się głośnych dźwięków, intensywnego światła, podnoszenia, obracania, głaskania, gestykulacji. Pies traktuje kobietę, dziecko, mężczyznę, mężczyznę z brodą jako różne gatunki, stąd im szerszy kontakt z różnymi postaciami w okresie socjalizacji, tym mniejsze prawdopodobieństwo, że będzie się bał np. ludzi mocno gestykulujących, czy mówiących głośno.
4. Szczenięta są odrobaczone i zaszczepione, co jest udokumentowane przez lekarza weterynarii w książeczce zdrowia psa, którą powinno posiadać każde szczenię.
5. Suka jest zadbana, łagodna i reaguje przyjaźnie na obcych.
Należy unikać dużych hodowli w których jest kilka (więcej niż 3) suk, a nawet kilka ras oraz tzw. hodowli kenylowych, w których suki ze szczeniętami przebywają zamknięte w klatkach zwanych kenylami i nie mają kontaktu ze światem zewnętrznym. Szczenięta z takich hodowli mogą cierpieć na tzw. syndrom kenylowy spowodowany brakiem odpowiedniej ilości bodźców w okresie socjalizacji, co prowadzi do zaburzeń zachowania na tle lękowym. Bardzo trudno jest nadrobić straty wynikające z braku kontaktu szczeniąt z różnymi bodźcami w wieku od 3 do 12 tygodni.
Im hodowla jest większa, tym hodowca mniej czasu poświęca szczeniętom, co wpływa ujemnie na ich socjalizację. Dlatego przy wyborze szczeniąt z dużych hodowli kenylowych należy szczególnie uważnie oceniać zachowanie szczeniąt.
Zanim dokonamy wyboru hodowcy, należy zasięgnąć opinii na temat psów pochodzących z danej hodowli. Dobry hodowca powinien pokazać rekomendacje osób, które kupiły szczenięta z jego hodowli. Dobrym źródłem informacji jest Internet, Związek Kynologiczny, różne stowarzyszenia miłośników danej rasy.
Hodowca powinien dostarczyć nam informacje na temat karmienia szczenięcia, co szczenię je, jak często jest karmione oraz zasady postępowania ze szczenięciem. Powinniśmy także otrzymać od hodowcy karmę którą spożywał szczeniak. Dobry hodowca powinien nas zaopatrzyć także w kocyk lub kawałek szmatki, który znajdował się w posłaniu szczeniąt, ale często tak się nie dzieje. W związku z tym jadąc po szczeniaka należy wziąć kocyk, na którym nasz psiak będzie spał, lub nawet kawałek szmatki i wytrzeć nim sukę, szczególnie okolice sutek i pyska. Szczenię podczas transportu i pierwszych chwil w nowym domu, będzie się miało większe poczucie bezpieczeństwa, czując znajomy zapach.
Autorką tekstu jest Jolanta Łapińska - lekarz weterynarii i dyplomowany zoopsycholog, absolwentka Wydziału Medycyny Weterynaryjnej SGGW w Warszawie oraz Europejskiego Studium Psychologii Zwierząt. Członkini Polskiego Stowarzyszenia Zoopsychologów. Specjalistka w rozwiązywaniu problemów związanych z zachowaniem domowych czworonogów. Jej strona internetowa to zoopsychologia.com.pl.
